De missioloog David J. Bosch stelt in zijn standaardwerk ‘Transforming Mission’ dat de Rooms-katholieke, Orthodoxe en Anglicaanse theologie de menswording van het Woord doorgaans veel serieuzer hebben genomen dan de Reformatie.2 Pas in de tweede helft van de 20e eeuw is hierin volgens hem verandering gekomen en werd het thema door protestantse missiologen naar voren gehaald om de zendingsopdracht te beschrijven in termen van de mensgeworden Christus. Jezus Christus is ook de Jezus van Nazaret die als een ‘arme’ te voet door het land gaat en de blijde boodschap van het Evangelie deelt met armen en behoeftigen. Hij is niet alleen degene die eeuwige redding aanbiedt, maar ook degene die al zijn goddelijke karaktereigenschappen aflegt om zich te begeven onder zondige mensen, ja zelfs leeft met en onder het uitvaagsel van de samenleving. Bosch vraagt zich af of de ingeburgerde kerk in het Westen niet teveel is meegegaan in de leer van het docetisme (Jezus had slechts een schijnlichaam), dat geen oog heeft voor de menselijke kant van Jezus, omdat het lichaam alleen een omhulsel van zijn goddelijkheid zou zijn. Zo’n kerk heeft haar relevantie verloren. Als we de incarnatie serieus nemen en als we met Paulus belijden dat de kerk het ‘lichaam van Christus’ is, dan heeft het aardse leven van Jezus veel te zeggen over de levensstijl van de missionaire gemeente in de 21e eeuw.
Menswording en missionaire gemeente
zijn door God geschapen en worden door Hem hersteld. Paulus zegt in Rom.8: ‘Maar … ook de schepping zal verlost worden uit de slavernij van de vergankelijkheid, … Wij weten immers dat de hele schepping kreunt en onder barensweeën lijdt, nog altijd.’ Zoals de hele schepping gebukt gaat onder de gevolgen van de zonde, zo zal eens de hele schepping verlost zijn van zonde en Zijn heerlijkheid uitstralen. Zoals de schepping lijdt onder de gevolgen van ’s mensen zonde, zo zal diezelfde schepping dus ook delen in de verlossing van ’s mensen zonde. Dit is een genadegave van God, maar stelt tegelijk ook eisen aan het christelijk leven. Deelhebben aan de verlossing van Christus heeft dus consequenties voor onze omgang met de schepping. Wanneer we de relatie tussen onze zonde en de milieucrisis beseffen kunnen we bovendien stellen dat menselijke wijsheid niet voldoende is om de complexe ecologische problematiek op te lossen. Een bekering is noodzakelijk. En uiteindelijk zal een nieuwe ‘afdaling’ (wederkomst) van de mensgeworden Wijsheid nodig zijn. God zal Zijn schepping niet laten vallen. En zo verwachten wij naar Zijn belofte de wederkomst van de Wijsheid, de Zoon des Mensen en met Hem een nieuwe hemel en een nieuwe aarde (Op.21-22).
1
2
Geïncarneerde Wijsheid en ecologie
Zie hiervoor G. van den Brink, ‘Jezus en het evangelie naar Johannes’, SBNT digitale editie. D.J. Bosch, Transforming Mission. Paradigm Shifts in Theology of Mission (New York, 1991, 20062) 512-513.
Jezus als de mensgeworden goddelijke Wijsheid leert ons ook dat Christus niet alleen middelaar van de herschepping (verlossing) is, maar ook van de schepping. De herschepping in Christus is dus een verlossing ofwel vernieuwing van de eerste schepping. De herschepping in Christus is niet beperkt tot de verlossing van de mens, maar omvat de totaliteit van Gods schepping, een nieuwe hemel en een nieuwe aarde (vgl. Op.21-22; Kol.1:12-23). De herschepping is dus niet alleen geestelijk, maar even alomvattend als de oorspronkelijke schepping. Het betekent het einde van elk dualistisch denken in geest en materie! Beide
Studiebijbel
magazine
5
De menswording van de zoon
Achtergrond artikel Thema artikel
Geboren uit een maagd
“Hij kwam bij ons heel gewoon, de Zoon van God als mensenzoon.” Aldus lied 268 uit de liedbundel Opwekkingsliederen. Maar hoe ‘gewoon’? Hoe menselijk was Jezus? Daarop bestonden in de vroege Kerk verschillende visies. Ignatius, bisschop van Antiochië (begin tweede eeuw), had een uitgesproken mening over deze kwestie. In dit artikel wil ik kort stilstaan bij Ignatius’ kijk op het mens-zijn van Jezus en deze situeren binnen het bredere geestelijke landschap van de vroege Kerk. Dit alles vanuit de overtuiging dat Ignatius ons ook vandaag nog iets te zeggen heeft.
- Door Nathan Witkamp -
6 2
Studiebijbel
Rationalistisch
Jezus’ maagdelijke geboorte in de vroege Kerk juist primair tot doel had zijn mens-zijn te waarborgen. Het waren doorgaans niet de rationalisten, maar de (over)geestelijken die twijfelden aan Jezus’ mens-zijn. Zij meenden dat Jezus geen echt mens was, geen echt lichaam had en niet echt had geleden. Dit alles was slechts ‘schijn’. Deze tendens wordt ‘docetisme’ genoemd en de aanhangers ervan ‘docetisten’, afgeleid van het Griekse dokein dat ‘schijnen’ of ‘lijken’ betekent. Het docetisme was wijd verbreid onder een variëteit aan gnostische sekten. Ook de zienswijze van de bekende Marcion uit Synope (ca. 154) kan als docetisch worden getypeerd.
magazine
Volgens het derde artikel van de Apostolische Geloofsbelijdenis is Jezus ‘geboren uit de maagd Maria’. Ik herinner me dat mijn vroegere godsdienstleraar op het VWO eens verhaalde dat de maagdelijke geboorte tijdens zijn studietijd weleens werd ingezet als sjibboleth van orthodoxie. Het is zeker waar dat de Verlichting zijn tienduizenden heeft verslagen en veel van de Schrift in de loop der tijd is ontmythologiseerd. Wie gelooft er nog in een Jezus die op water liep en water in wijn veranderde? Ook, of juist, door christenen is de historiciteit hiervan de afgelopen eeuwen ernstig betwijfeld. Predicaten voor een dergelijke geloofsbeleving variëren van onbijbels tot vrijzinnig. Is het niet het antropocentrisch rationalisme dat, ondermeer vertegenwoordigd in een H.M. Kuitert, de openbaring afdoet als ‘een spreken van beneden over boven’? Is het niet dit al te menselijk denken dat niet meer open staat voor het bovennatuurlijke en Jezus degradeert tot een gewoon mens?
Gnosis
Overgeestelijk
Tegen de achtergrond hiervan mag het verrassend (en verfrissend!) heten dat de belijdenis van
Het docetisme werd gevoed door een negatieve waardering van het materiële. Volgens Plato is onze werkelijkheid een onvolmaakte afschaduwing van de volmaakte ideeënwereld. In de gnostiek wordt dit dualisme radicaal doorgetrokken. De huidige schepping wordt gezien als het product van een boze lagere schepper, de demiurg, die in opstand tegen de hoogste God, de Vader van het Al, een materiële schepping had vervaardigd. Onze materiële werkelijkheid had er dus eigenlijk niet mogen zijn en neemt op de ladder van volmaaktheid de laagste plaats in. Het ligt voor de hand dat Christus binnen deze gnostische mythe niet gekomen is om de schepping te verlossen van zonde en dood. Hij kwam daarentegen om de in menselijke lichamen gevangen lichtdeeltjes te verlossen uit een schepping voor welke zelf geen toekomst was weggelegd. De gnostische Christus kwam als boodschapper van de Vader om de mens middels geheime kennis, gnosis, te doen herinneren wie hij werkelijk was: een onschuldig kind van God. Uiteraard zou de gnostische Christus zich nooit besmetten met het materiële. Daarom
Geboren uit een maagd
Voor brochures, online PDF-en en magazines zie het Online Touch CMS beheersysteem systeem. Met de mogelijkheid voor een e-commerce shop in uw nieuwsbrieven.
Studiebijbel Lees publicatie 27Home